Info

 

TENTOONSTELLING: 2 tot 31oktober 2015 FREMDKÖRPER

Opening door  FrederikGoossens

De nieuwste reeks werken van Jean De Groote, “Fremdkörper”, omarmt een thema waarvan ook ander en ouder werk doordrongen is.  Letterlijk betekent het “vreemd lichaam” en is het een onderwerp dat in de filosofie wordt besproken.  Niet alleen wordt hier dan soms mee bedoeld dat het (eigen) lichaam als vreemd wordt ervaren, oneigenlijk, tegengesteld aan onze ratio - de rationele mens.

Evenzeer omschrijft het een object dat vreemd is aan ons lichaam maar er toch zit (een geneeskundige vaststelling, helaas dan, maar psychologisch beklemmend : waar blijft onze zo gekoesterde en nagestreefde persoonlijke vrijheid met een ongewenst vreemd object in ons ?).

Dat een persoon, object of situatie als vreemd wordt ervaren heeft in essentie te maken met de context.  Iets ervaren we als een onzuiverheid binnen de context of een bezoedeling van het geheel.  Hierdoor wordt de harmonie verstoord en verliezen we het gevoel van een soort coherente noodzakelijkheid of evidentie van het geheel.

Jean De Groote speelt in zijn werk met de grens tussen het nog net als vanzelfsprekend ervaren geheel en het punt waarop het evenwicht verstoord is en de scène bevreemdend wordt.  De esthetiek van het schone schilderen botst dan met de bizarre context. De toeschouwer wordt de weg gewezen, maar waarheen ?  In het schilderij met de opstijgende figuur bijvoorbeeld, niet direct een realistisch gegeven, slaagt de kunstenaar er toch in, door de wijze van afbeelding van de figuur en de situering ten opzichte van de omkaderende ruimte, de scène een aureool van echtheid en normaliteit te geven. De afbeelding van het ongewone en afwijkende in het werk van De Groote wordt niet direct als vreemd of storend ervaren omdat een intimistische ervaring wordt opgeroepen door de schilderstijl.  Wat afwijkt, de valse toon in het tafereel, het bizar object of de onverwachte lichamelijke aanwezigheid wordt “verschilderd” tot het met de rest een geheel vormt.  Het gevoel van eenheid en totaliteit blijft dominant.

Deze intimistische wereld, waarin de Fremdkörper merkwaardig goed geïntegreerd blijven, contrasteert fel met de werkelijke wereld zoals die op ons af komt en overspoelt.  De loyauteit uit Rules of Engagement (2013) is niet meer van tel in een wereld waarin credo en missie luiden : disrupt.  Disrupt or be disrupted. Jean De Groote zet zich daarboven door mededogen te tonen voor individu en samenleving in zijn beperkingen, de blessuretijd.  Laat ons maar verlangen Fremdkörper te zijn binnen een intimistisch universum zoals hij ons dat voorspiegelt. Tekst: Thierry Thuysbaert 2015

 

Reflectie op de iconische

foto van het driejarige

kind, aangespoeld op het

strand van Bodrum

Jean De Groote

Steun de hulporganisaties

met een gift:

Artsen zonder Grenzen

BE73 0000 0000 6060

Vluchtelingenwerk Vlaanderen

BE06 5230 8056 2922

Rode Kruis

BE53 0000 0000 5353

 

Er was eens het water

Waar was het?

Aan de rand van het water

Waar het aan land komt

Waar zeg je?

Waar het water aan land komt

Van wie?

Waar ons water ons land wordt, bedoel je

Waar ons water ons land is en ons zand ons

zand is

Daar was het

Waar de wolken en de luchten van ons zijn,

bedoel ik

Daar was het

Hoe het daar lag

Hoe het voorover lag, zo, met de handen

naast het hoofd

Hoe we het wegnamen en het voorover bleef

liggen

Zelfs toen we het wegnamen, bleef het,

terwijl we het wegnamen, voorover op het

zand liggen

Zelfs toen we niet meer keken

Vooral waar we niet meer keken bleef het op

het zand liggen, voorover

Dat het op een dag wel uit zichzelf zou

vertrekken, dachten we soms,

Maar dat het van ons werd toen we het

wegnamen

Wisten we

Er was eens, probeerden we nog te denken,

maar

Zo luid we konden, probeerden we er was

eens, er was eens te blijven denken

- Peter Verhelst, schrijver, ereburger van Nazareth

 

 

 

IN PERMANENTIE:

Jean De Groote


De schilderijen en tekeningen, tonen in situaties, portretten, uitdrukkingen en acties, hoe het er in een sociale maatschappij als de onze aan toe gaat.

In tegenstelling tot veel hedendaagse portret of andere beeldende kunst, kijken de geportretteerden van Jean De Groote, de kijker frontaal aan: soms met vragende blik, een priemende kijk of een afwezige, ijle blik. Anderzijds geven ze een sociale context weer, waarbij de geportretteerde een actieve of passieve rol in speelt.

Het zijn herkenbare, doch niet altijd voor de hand liggende figuren of situaties: een met bloeddoorlopen ogen - een apostelachtige figuur - of is het een psychopaat? een andere keer, kijken vragende ogen je aan van over de schouder, of van achter een glas, met een pijnlijke grimas op het gezicht - een orgastische schreeuw?

" Gewone" mensen splitsen zich op in transgender figuren, doorheen de bedompte spiegel geven ze ons inkijk in hun persoonlijke wereld.

Jean De Groote stelt vragen met zijn sociale portretten, hij geeft geen antwoorden, hij onderzoekt het beeld, de context, de situatie, de personen... Zijn werken trekken je mee in of achter het verhaal, achter een spiegel, onder een witte sluier. Ze houden dingen vast die er niet zijn, afwezigheden van duiding...
 

 

De tekeningen van Jean De Groote ( klein formaat) en aquarellen, hebben met het intieme, het kleine te maken. Ze vertoeven in het verborgene, het on- publieke.

Het zijn niet altijd voorstudies van groter werk ( sommigen wel) maar figureren in een eigen universum. De voorstellingen zijn vaak teder, lichamelijkheid of delen van het lichaam worden extra uitvergroot, in beeld gebracht of vormen deel van een actie.

Dikwijls gaat het om figuren of pars pro toto, die in hiërarchische lijn het onderwerp uitmaken; nu eens staan ze op de voorgrond, in andere situaties vormen ze het decorum.

Het zijn losse tekeningen of aquarellen, vaak zijn het vlekken of blijken ze maar gedeeltelijk te be- tekenen.

 

Stef Van Bellingen

Sinds enkele jaren focust  Jean De Groote in zijn kunstwerken op de tentaculaire infiltratie van het private in de publieke atmosfeer. Tekenend voor deze evolutie is de verbuiging van het begrip ‘intiem kapitaal’, wat filosofe Stine Jensen omschrijft als ‘alles wat betrekking heeft op waardevolle persoonlijke informatie’. Voorheen werd dat slechts gedeeld binnen een kleine kring, terwijl het privédomein vandaag overal is. Onder invloed van de sociale media is de ontsluiting ervan massaal geworden, met als gevolg een chronische aanwezigheid van het private in onze leefwereld. Ondanks een zekere weerstand bestaat de houding van Jean de Groote tegenover dit exhibitionisme van informatie evenzeer uit fascinatie. Mits men zich vergewist van veranderde premissen groeien er - zoals bij de meeste fenomenen – tevens zinvolle perspectieven uit voort. Zo faciliteert de digitale beeldenflow en de comfortabele toegang tot allerhande data zijn positie van solitaire observator en commentator.

Zonder pretentieusheid kan men stellen dat zijn werk een geestelijke affiniteit vertoont met de iconografie van Pieter Bruegel de Oude, Jacques Callot, Honoré Daumier of James Ensor. Allen maakten ze vaak toespelingen op de actuele gebeurtenissen van hun tijd. Op vormelijk vlak ambiëert De Groote eenzelfde directe, vrijwel instinctieve stijl, vertrekkend vanuit het kleine gebaar. Letterlijk kan dit bestaan uit een krabbel, een vlek of een oneffenheid op een vel papier, welke uitbloeit in de sensualiteit van een lijn of penseelstreek. Verschillende werken van klein formaat roepen de ondeugendheid van Middeleeuwse drolerieën op, zoals het regelmatig opduiken van een plassende figuur. In één van zijn voorstellingen schijnt die de wereldbranden te blussen en zou die het alter ego van de kunstenaar kunnen belichamen. Denkend aan Bruegel’s spreekwoorden, verbeeldt het beplassen van de maan een onmogelijke onderneming. Op zijn minst vindt Jean De Groote nog steeds een uitdaging in de realisatie van kunst als een spiegel waarin zich de verhouding van mens tot universum reflecteert.

Opvallend in de reeks Observations Intimes is de samenvoeging van kleinere  delen, niet alleen tot grotere compositorische gehelen, maar vooral tot omvangrijke formaten. Ondanks de variatie in het kadreren van zijn onderwerpen, maakt hij zelden gebruik van de blow up. Precies de uitvergroting heeft vaak tot gevolg dat het intieme ontdaan wordt van elke fragiliteit en zich slechts nog openbaart als harde feitelijkheid. Het betreft met andere woorden een hardcore-status waarin de getoonde werkelijkheid zich als totalitair manifesteert, ze laat geen keuzemogelijkheden meer tot een diverse of gelaagde interpretatie. Tegenover de onthulling of extreme ontbloting stelt de kunstenaar raadsel, geheim en ritueel. Dit blijkt onder meer in The Inauguration, de weergave van een ceremonieel dat, mede door de clair-obscurwerking, onbestemd en open blijft. In diezelfde context past Death Row, omdat de pornificatie van de blik slaat op de emotionele immunisering van ons kijken. In dit geval is er het schouwspel van de executie waarbij de dood geen nulpunt is maar een spektakel. De kunstenaar verdubbelt onze blik via de kijkende personages en confronteert ons, niet met een doodsvoltrekking, maar met de leegte.

Tegenover afwezigheid staat in deze schilderijencyclus de massa,  met Het Grote Werk / De verrijzenis als pièce de résistance. Het bestaat uit nauwelijks gedefiniëerde figuren, in feite silhouetten en schimmen, die een menselijke zwerm vormen. Door de verdichte gedeelten gaat er een sinistere, apocalytische dreiging uit van dit gekrioel. Via details ontwaart men de folteringen en de cumulatie van leed. Toch voltrekt zich, verscholen in de meest dense schilderpartij, een omkering onder de vorm van een verrijzenis. Een ander punctum in de compositie is de geknielde figuur die de kijker, wij dus, fotografeert. Door ons kijken op die manier symbolisch vast te leggen, heeft dit kunstwerk de allure van een parabel met de hedendaagse gemediatiseerde blik als onderwerp.

In het verwante schilderij Group onderscheiden zich enkele personages via een zeepbel of doorzichtig vlies rond het hoofd. Ondanks een gerelateerdheid aan de vanitassymboliek, kan het zowel als existentiële fragiliteit (naakt doelwit) of kortzichtig narcisme begrepen worden. Kenmerkend is dat De Groote zelden voor een voor de hand liggende eenduidigheid kiest. Even typerend is het feit dat vele kunstwerken in Observations Intimes met losse, spontane toetsen, weggeschilderd lijken van directe herkenbaarheid. Een artistieke strategie en een prikkel om ons kijken te intensifiëren en meer onderzoekend te maken. Het sluit aan bij de fundamentele vraag: hoe kan men zich als mens en kunstenaar in deze samenleving engageren zonder te verstikken in de gelatenheid van een meute?
 

 

De Groote Jean

image

Contact:

Artgalerie S&H De Buck
Hermine De Groeve
Zuidstationstraat 25 | 9000 Gent | Belgium
+32 (0)9 225 10 81 | sdebuck@skynet.be

Opening hours:

from 15h - 18h.
and on appointment
closed:
sundays, mondays & tuesdays

Permanent :

Hedendaagse juwelen en zilveren ontwerpen
van de hand van Siegfried De Buck

» www.siegfrieddebuck.be